Werkboekjes Stap 1 - Schaken met plezier - schaken op school

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Schoolschaken > Lesmethode > Werkboekjes


SCHAKEN MET PLEZIER
schaken op school

Informatie lesmateriaal

Stap 1 van STAPPENMETHODE.NL

Stap 1


In de eerste stap worden alle spelregels van het schaken behandeld. Veel aandacht is er daarnaast voor de basisvaardigheden die nodig zijn om het spel te spelen.
In vergelijking met andere leerboeken kent de stappenmethode een unieke leerstofvolgorde. Het aanleren van mat wordt zolang mogelijk uitgesteld. Dat wekt aanvankelijk verwondering en zelfs ongeloof maar de praktijk heeft bewezen dat deze aanpak voortreffelijk werkt. Kinderen leren echt goed schaken, zeker als hun tussentijds genoeg tijd wordt gegund om veel te spelen.

■ Werkboek Stap 1
■ Werkboek Stap 1 plus
■ Werkboek Stap 1 extra

Basisdeel stap 1

Voor het werkboek stap 1 zijn er 15 lessen.
1: Bord en stukken
2: Loop van schaakstukken
3: Aanval en slaan
4: De pion
5: Verdedigen
6: Schaak + schaak opheffen
7: Mat
8: Mat
9: De rokade
10: Voordelige ruil
11: Tweevoudige aanval
12: Remise
13: Mat zetten met de dame
14: En passant slaan
15: De notatie

Stap 1 plus

Voor het plusdeel zijn er 8 lessen.
1: Materiaal winnen
2: Verdedigen
3: Mat
4: Bordvisie
5: Verdedigen tegen mat
6: Remise
7: Mat bedenken
8: De vrijpion
De onderwerpen in het plusdeel zijn heel sterk gericht op het verbeteren van het zien van aanval en verdediging, kortom de bordvisie.
De stof is grotendeels bekend maar nu is er een extra facet van belang zodat de leerling een keus moet maken uit twee verschillende mogelijkheden. Dit geldt voor de lessen 'Materiaal winnen', 'Verdedigen' (verdedigen komt ook in 2 andere lessen aan bod) en 'Bordvisie'. Het ruimteaspect, nog steeds lastig op dit niveau, vinden we terug in de lessen over mat en remise. Beide begrippen verdiepen we nog enigszins en we geven andersoortige oefeningen. Bij een moeilijk begrip, en dat is mat zeker, helpt veelzijdig oefenen. In stap 1 plus moet de leerling echt denken en ervoor gaan zitten, anders lukt het niet.
Sommige lessen kunnen kort zijn. Zaak is dat de leerlingen op de juiste manier de opgaven moeten kunnen maken. Helemaal geen instructie is niet aan te bevelen.

Werkboek Stap 1
 






Stap 1
13e druk 2011
56 pagina's
met tekeningen




Naast opgaven staan er in het werkboek geheugensteunen. Dit zijn korte samenvattingen voor de leerlingen van de les uit de handleiding.

Er zijn 13 geheugensteunen

1. Het bord
2. Loop van de stukken
3. Aanval en slaan
4. De pion
5. Verdedigen
6. Schaak en schaak opheffen
7. Mat
8. Rokade
9. Ruil en voordelige ruil
10. Tweevoudige aanval
11. Remise
12. De pion 2
13. De notatie

Op de andere 42 bladzijden staan steeds 12 opgaven per blad. Dat betekent een totaal van 42x12-18 (voor tekeningen)= 486 opgaven.

Voorbeeld samenvatting
les 7 Mat en oefening Mat in één.



Werkboek Stap 1 plus







Stap 1 plus
2e druk 2011
56 pagina's
met tekeningen



De inhoud van het werkboek stap 1 plus:

Min of meer nieuwe onderwerpen:

o mat in één (aftrekschaak, röntgendekking)
o dekken (röntgendekking)
o vrijpion
o verdedigen tegen mat
o verdedigen tegen een vrijpion

Verdieping van al behandelde onderwerpen:

o Verdedigen
Verschillende vormen van dekken en weggaan.
o Remise
Patgevaar! Het voorkomen en vermijden van pat
o Mat in één
Verschillende vormen met indirecte dekking
o Mat bedenken
Verschillende vormen van het bedenken van mat
o Verdedigen tegen mat
Materiaal winnen
o Route spelletjes
Vaardigheidsoefeningen (Geef schaak, ga naar het juiste veld, insluiten, sla alle stukken)

Werkboek Stap 1 extra
 






Stap 1 extra
1e druk 2009
56 pagina's
met tekeningen



Het extra werkboek staat vol met louter oefeningen. In de eerste helft van het werkboek staan de opgaven met dezelfde onderwerpen als in de gewone werkboek van stap 1. Die zijn niet alleen nuttig als extra oefening maar vooral ook als herhaling.

o sla een ongedekt stuk
o verdedigen (weggaan, dekken, slaan, tussenplaatsen)
o schaak opheffen
o mat in een
o mat bedenken
o rokeren
o voordelige ruil
o tweevoudige aanval

In de tweede helft van het boek staan 26 bladzijden met opgaven van het type: mix. Er is dus geen aanduiding van het thema van de oefening en zij lijken al meer op een echte partij. Het oplossen van dergelijke opgaven is voor een eerste-stapper moeilijk. Nu zijn de onderwerpen in stap 1 gelukkig beperkt: materiaal winnen, mat in één zetten en verdedigen. Dan is de koek al bijna op. Bij elke opgave moet de leerling een lijstje met drie vragen aflopen:
- Kan ik materiaal winnen?
- Kan ik mat zetten?
- Is er een stuk van me in gevaar?

Informatie lesmateriaal
Stap 2 van STAPPENMETHODE.NL
Stap 2
In de tweede stap begint het 'grotere' werk. Na de spelregels en de basisvaardigheden van de vorige stap staan nu de eerste beginselen van tactiek en positiespel op het programma. We leren aanvalstechnieken aan om op slimme wijze materiaal buit te maken.
Tactiek speelt een grote rol in het schaken. Tactische mogelijkheden komen bij gevorderde schakers voort uit goed positiespel, bij een tweede stapper komen ze eenvoudig uit de lucht vallen. Alle partijen op dit niveau worden door tactiek beslist en daarom is het logisch aan dit onderdeel veel aandacht te besteden.
Positiespel is voorlopig nog sterk ondergeschikt aan de tactiek. Het probleem is dat zelfs de eenvoudigste positionele begrippen nog veel en veel te hoog gegrepen zijn. De eerste aanzet wordt gegeven in de tweede stap maar de eerste tijd kunnen positionele elementen beter bij de bespreking van partijen van de kinderen naar voren komen.
■ Werkboek Stap 2
■ Werkboek Stap 2 extra
■ Werkboek Stap 2 plus
■ Werkboek Stap 2 vooruitdenken
Basisdeel stap 2
Voor de leerlingen is vrijwel alles nieuw in de tweede stap. Er zijn dus minder lessen dan in de andere stappen.
1: Activiteit van stukken
2: Dubbele aanval: dame (1)
3: Dubbele aanval: dame (2)
4: Penning
5: Uitschakelen verdediging
6: De 3 gouden regels
7: Mat in twee
8: Dubbele aanval: paard
9: Matvoering met de toren
10: Dubbele aanval: TLDK
11: Aftrekaanval
12: Verdedigen tegen mat
13: De korte notatie
Verder 9 lessen voor het plus werkboek.
1+: Mat
2+: Pionneneindspel
3+: De opening
4+: Verdedigen
5+: Routeplanner
6+: Mat bedenken
7+: Pat
8+: Materiaal winnen
9+: Spelregels
Werkboek Stap 2
 




Stap 2
9e druk 2010
56 pagina's
met tekeningen
In de werkboeken staan opgaven en geheugensteunen.
Geheugensteunen zijn korte samenvattingen voor de leerlingen van de les uit de handleiding.
Handig als ze iets vergeten zijn, niet hebben opgelet of als ze een keer niet geweest zijn.
Er zijn 9 geheugensteunen.
o Activiteit van stukken
o Aanvalsdoelen
o Dubbele aanval: dame
o Penning
o Uitschakelen verdediging
o De 3 gouden regels
o Aftrekaanval
o Verdedigen tegen mat
o De korte notatie
Op de andere 46 bladzijden staan steeds 12 opgaven per blad. Dat betekent een totaal van 46x12-26 (voor tekeningen)= 526 opgaven.
Een voorproefje?
Zie volgend blad, Dubbele aanval met de dame

Werkboek Stap 2 extra
 




Stap 2 extra
2e druk 2008
56 pagina's
met tekeningen
In het extra werkboek staan 54 pagina's met opgaven, liefst 54x12=648-31 (tekeningen)= 617 opgaven. Er is een geheugensteun met richtlijnen voor het oplossen van de mixpagina's.
Allereerst komen de oefeningen met bekende thema's uit Stap 2 en een heel enkele uit de eerste stap op een hoger niveau:
o schaak opheffen
o mat in een
o dubbele aanval: dame
o penning
o uitschakelen verdediging: wegjagen + hout
o uitschakelen verdediging: weglokken + hout
o uitschakelen verdediging: slaan + hout
o mat in twee: diverse matbeelden
o dubbele aanval: paard
o dubbele aanval: toren, loper of pion
o dubbele aanval: samenwerking twee stukken
o aftrekaanval
o verdedigen tegen mat
De laatste 26 bladzijden zijn toetsen.
Werkboek Stap 2 plus
 




Stap 2+
1e druk 2007
56 pagina's
met tekeningen
De inhoud van het werkboek stap 2+:
Min of meer nieuwe onderwerpen:
o mat zetten (mat in één door dubbelschaak, mat dreigen)
o pionneneindspel
o de opening
o legaal of niet legaal?
o verdedig tegen herdersmat
Verdieping van al behandelde onderwerpen:
o Verdedigen
Slim schaak opheffen, de goede slagzet, verdedig tegen een vrijpion.
o Mat bedenken
Mat bedenken met 2 stukken, matbeelden
o Remise door pat
Pat afdwingen, pat vermijden, pat opheffen, pat als wapen, ondekbaar pat?
o Vrijpion
Vrijpion verzilveren en verdedig tegen de vrijpion
o Route spelletjes
Vaardigheidsoefeningen (geef schaak, kies de veilige weg, zet zo snel mogelijk mat, sla alle stukken)


 
 
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu